Best Retirement Plans in India: નિવૃત્તિ પછીનું જીવન શાંતિપૂર્ણ અને આર્થિક રીતે સ્વતંત્ર હોવું જોઈએ તેવી દરેક વ્યક્તિની ઈચ્છા હોય છે. નોકરી કે વ્યવસાયમાંથી મળતો માસિક પગાર બંધ થયા પછી, ઘરના નિયમિત ખર્ચાઓ કેવી રીતે પૂરા થશે તે ચિંતાનો મુખ્ય વિષય બને છે. આ જ કારણ છે કે ભારતમાં ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC) ની પેન્શન યોજનાઓ વર્ષોથી લોકપ્રિય રહી છે. LIC જેવી વિશ્વસનીય સંસ્થામાં રોકાણ કરવાથી મૂડીની સુરક્ષા અને જીવનભર નિશ્ચિત આવકની ખાતરી મળે છે.
પેન્શન યોજના શું છે અને તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
પેન્શન યોજના એ એક એવું રોકાણ છે જ્યાં તમે તમારા કાર્યકાળ દરમિયાન બચત કરો છો અથવા નિવૃત્તિ સમયે એકમ રકમ જમા કરો છો, જેના બદલામાં વીમા કંપની તમને જીવનભર નિયમિત આવક પૂરી પાડે છે. આ આવકને ટેકનિકલ ભાષામાં 'એન્યુઈટી'કહેવામાં આવે છે. LIC માં મુખ્યત્વે બે પ્રકારની યોજનાઓ હોય છે:
તાત્કાલિક એન્યુઈટી (Immediate Annuity): જેમાં રોકાણ કર્યાના તરત પછીના મહિનાથી પેન્શન શરૂ થઈ જાય છે.
વિલંબિત એન્યુઈટી (Deferred Annuity): જેમાં તમે અત્યારે રોકાણ કરો છો અને અમુક વર્ષો પછી (દા.ત. 5 કે 10 વર્ષ પછી) પેન્શન લેવાનું શરૂ કરો છો.
LIC ની 4 સૌથી લોકપ્રિય પેન્શન યોજનાઓ
LIC જીવન અક્ષય VII (Jivan Akshay VII)
આ એક તાત્કાલિક એન્યુઈટી પ્લાન છે. જો તમારી પાસે નિવૃત્તિ પર મળેલી મોટી રકમ જેમ કે ગ્રેચ્યુઈટી કે PF હાથમાં હોય અને તમે ઈચ્છતા હોવ કે આવતા મહિનાથી જ પેન્શન શરૂ થાય, તો આ પ્લાન ઉત્તમ છે. આમાં 'સિંગલ લાઈફ' અને 'જોઈન્ટ લાઈફ' જેવા અનેક વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.
LIC નવી જીવન શાંતિ (New Jeevan Shanti)
આ એક ડિફર્ડ એન્યુઈટી પ્લાન છે. જેઓ હાલમાં નોકરી કરી રહ્યા છે અને નિવૃત્તિ માટે હજુ થોડા વર્ષો બાકી છે, તેમના માટે આ શ્રેષ્ઠ છે. આ યોજનામાં તમે આજે રોકાણ કરીને 1 થી 12 વર્ષ પછી પેન્શન શરૂ કરી શકો છો. આનો મોટો ફાયદો એ છે કે રોકાણ સમયે જ તમારા ભવિષ્યના પેન્શનનો દર નક્કી થઈ જાય છે.
LIC સરલ પેન્શન (Saral Pension)
IRDAI ના નિર્દેશ મુજબ બધી વીમા કંપનીઓ માટે આ એક સ્ટાન્ડર્ડ પ્લાન છે. તે સમજવામાં અત્યંત સરળ છે. આમાં માત્ર બે જ વિકલ્પો છે: આજીવન પેન્શન અથવા પતિ-પત્ની બંને માટે સંયુક્ત પેન્શન. જેમને જટિલ શરતોમાં પડવું નથી, તેમના માટે આ પ્લાન આદર્શ છે.
LIC ન્યૂ પેન્શન પ્લસ (New Pension Plus)
આ એક યુનિટ લિંક્ડ પેન્શન પ્લાન છે. અહીં તમારું રોકાણ શેરબજારના જોખમને આધીન હોય છે. જો તમે લાંબા ગાળા માટે રોકાણ કરવા માંગો છો અને ફુગાવાને મ્હાત આપવા માટે થોડું જોખમ લેવા તૈયાર છો, તો આ યોજના તમને સારું ભંડોળ બનાવી આપી શકે છે.
રોકાણના આધારે અંદાજિત પેન્શનનું ગણિત
LIC માં પેન્શનની રકમ તમારી ઉંમર અને રોકાણ કરેલી મૂડી પર આધાર રાખે છે. સામાન્ય રીતે 60 વર્ષની ઉંમરે કરવામાં આવેલા રોકાણ પર નીચે મુજબ અંદાજિત વળતર મળી શકે છે:
₹10 લાખના રોકાણ પર: માસિક આશરે ₹5,000 થી ₹7,000.
₹25 લાખના રોકાણ પર: માસિક આશરે ₹13,000 થી ₹17,000.
₹1 કરોડના રોકાણ પર: માસિક આશરે ₹55,000 થી ₹70,000.
નોંધનીય છે કે ઉંમર જેટલી વધારે હશે, પેન્શનની રકમ એટલી જ વધુ હશે. કારણ કે LIC તમારી મુખ્ય રકમ અને વ્યાજને તમારા બાકી રહેલા અંદાજિત આયુષ્યના આધારે વહેંચે છે.
વળતર અને ફુગાવો
જોકે LIC પેન્શન યોજનાઓ સુરક્ષિત છે, પરંતુ તેનું વળતર શેરબજાર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડની સરખામણીમાં ઓછું હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે આ યોજનાઓ 5% થી 7% ની આસપાસ વળતર આપે છે. અહીં મુખ્ય પડકાર 'ફુગાવો' છે. જો આજે તમે ₹20,000 પેન્શન લો છો, તો 20 વર્ષ પછી તે રકમની ખરીદશક્તિ આજ જેટલી નહીં હોય. તેથી, માત્ર પેન્શન પ્લાન પર નિર્ભર રહેવાને બદલે રોકાણનું વૈવિધ્યકરણ કરવું જોઈએ.
આ યોજનાઓ તમારા માટે યોગ્ય છે
- તમે શેરબજારનું જોખમ લેવા માંગતા નથી.
- તમારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઉચ્ચ વળતર નહીં પણ 'ગેરંટેડ ઈન્કમ' છે.
- તમે ઈચ્છો છો કે જીવો ત્યાં સુધી દર મહિને ચોક્કસ રકમ બેંક ખાતામાં જમા થાય.
- તમને નાણાકીય બજારનું ખાસ જ્ઞાન નથી અને સરળતા ઈચ્છો છો.
તમારે અન્ય વિકલ્પો વિચારવા જોઈએ જો તમારી ઉંમર નાની છે અને તમારી પાસે 15-20 વર્ષનો સમય છે. આવા કિસ્સામાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ SIP વધુ સારું વળતર આપી શકે છે.
LIC ની પેન્શન યોજનાઓ નિવૃત્તિ આયોજનનો એક 'સેફ' સ્તંભ છે. જોકે, એક સમજદાર રોકાણકાર તરીકે, તમારે તમારા નિવૃત્તિ ભંડોળનો અમુક ભાગ સુરક્ષિત પેન્શન યોજનામાં જેમ કે સરલ પેન્શન કે જીવન અક્ષય અને બાકીનો ભાગ સીનિયર સિટીઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS), PPF કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં વહેંચવો જોઈએ. કોઈપણ રોકાણ કરતા પહેલા તમારા નાણાકીય સલાહકારની મદદ લેવી અને પોલિસીના દસ્તાવેજો ધ્યાનથી વાંચવા હિતાવહ છે.
નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી માત્ર જાણકારી માટે છે. રોકાણ કરતા પહેલાં LICના અધિકૃત એજન્ટ અથવા નાણાકીય સલાહકારની મદદ લેવી જરૂરી છે. બજારના જોખમો અને વ્યક્તિગત જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને જ રોકાણ કરવું; અમે આ માહિતીના આધારે કરેલા કોઈપણ રોકાણ કે નુકસાન માટે જવાબદાર નથી.